Skip to Content

آداب ویژه ماه مبارک رمضان در استان خراسان رضوی

به گزارش گروه استان‌ها باشگاه خبرنگاران، در ماه رمضان مردم يك پارچه براى انجام تكاليف شرعى آماده مي‌شوند و در جهت بجا آوردن اين وظايف هر جمعيت و هر گروهى با آداب و تشريفات خاص خود مراسم رمضان را برگزار مي‌كنند.
 
در خراسان نيز چند روز قبل از ماه رمضان مردم به نظافت و پاكسازى خانه‏‌ها و مساجد و حسينيه‏‌ها مي‌پردازند.

همچنين مردم مايحتاج ماه مبارك رمضان را قبل از فرا رسيدن اين ماه تهيه مي‌كنند.
 
يكى از رسوم پسنديده در ماه مبارك رمضان آشتى و ايجاد الفت بين افرادى است كه به سببى از يكديگر كدورتى به دل دارند.

عقيده بر اين است كه اگر كسى روزه بگيرد در حالى كه از بستگان يا برادر دينى خود كدورتى به دل داشته باشد روزه‏اش مورد قبول درگاه خداوند نيست.
 
در اكثر نقاط ايران روز آخر ماه شعبان را روز «كلوخ اندازان» مي‌گويند. در اين روز ضمن اينكه مردم دور هم جمع مي‌شوند و به شادى و شادمانى مي‌پردازند خود را براى ماه رمضان آماده مي‌كنند. روز كلوخ اندازان بعضي‌ها در خانه بزرگ خانواده جمع مي‌شوند و بسيارى از مردم در صورت مناسب بودن هوا به باغ‏‌ها و گردشگاه‏‌هاى اطراف شهر و آباديشان مي‌روند.

در مشهد نيز مردم روز كلوخ‏‌ اندازان به بيرون از شهر مي‌روند و آن روز را به شادى سپرى مي‌كنند.
 
قابل توجه اينكه عده‏‌اى از مردم يك روز و بعضى دو تا سه روز قبل از ماه رمضان، روزه پيشوازى مي‌گيرند.
 
در گذشته مردم ماه مبارك رمضان را با رؤيت هلال ماه آغاز مي‌كردند به اين صورت كه مردم غروب روز آخر ماه شعبان به بالاى مناره‏‌ها، گلدسته‏‌ها و پشت بام‌ها مي‌رفتند و بانگاه دقيق در آسمان به جستجوى ماه مي‌پرداختند و در صورت مشاهده ماه اعمال مخصوص ماه رمضان را بجا مي‌آوردند.

امروزه نيز علاوه بر اين كار، با استماع از صدا و سيما و شنيدن حكم مراجع جامع‏‌ الشرايط، رمضان را آغاز مي‌كنند.

در مشهد عقيده دارند وقتى هلال ماه رمضان را ديدند بايد به شمشير نگاه كنند. اگر شمشير نباشد به سبزه، گل، آب يا به چراغ نگاه مي‌كنند.
 
در قديم‏‌الايام براى بيدار شدن در سحرهاى ماه رمضان و تشخيص وقت دقيق سحر از وسايل و روش‌هاى گوناگونى از جمله: ستارگان، بانگ خروس، صداى نقاره، طبل و شيپور، بوق حمام، توپ در كردن و جار كشيدن استفاده مي‌كردند.

اما امروزه زنگ ساعت متداول‏‌ترين وسيله‏‌اى است كه از آن براى بيدار شدن در سحر استفاده مي‌كنند.

غير از اين مورد كوبيدن ديوار همسايه و يا به صدا درآوردن زنگ در يا تلفن و نيز صداى مناجات، از گلدسته‏‌هاى مساجد از ديگر روشه‌اى بيدار شدن در سحر مي‌باشد.
 
نحوه بجا آوردن اعمال سحر و خوردن سحرى در شهرها و روستاهاى مختلف تفاوت‌هايى دارد. اما آنچه بيشتر معمول است به اين صورت است كه ساعتى به سحر مانده اهل خانه بيدار مي‌شوند و وضو مي‌گيرند و مشغول خواندن دعاى سحر و قرآن مي‌شوند. بعد از ختم دعا و قرآن نيت مي‌كنند و خوردن سحرى را آغاز مي‌كنند.
 
بعد از كسب و كار روزانه، روزه‏‌ داران براى اداى نماز مغرب و عشا يا به مسجد مي‌روند و يا در خانه نماز بجا مي‌آورند و نزد خانواده خويش افطار مي‌كنند.

 آنهايى كه در مسجد با جماعت نماز مي‌خوانند اغلب در همان مسجد بين دو نماز روزه خود را باز مي‌كنند.

به اين صورت كه هر شب از طرف كسانى كه نذر دارند خرما، زولبيا، باميه، شيرينى يا حلوا بين نمازگزاران تقسيم مي‌شود.
 
غذاهاى افطار اغلب ساده و سبك است و روزه‏ داران از خوردن غذاهاى سنگين پرهيز مي‌كنند. يكى از رسوم پسنديده در ماه مبارك رمضان افطارى دادن مي‌باشد و آنهايى كه استطاعت مالى دارند چند روز از ماه رمضان را افطارى مي‌دهند.

در ماه مبارك رمضان در اغلب مساجد و تكايا و بسيارى از خانه‏‌ها ختم قرآن برگزار مي‌شود و مردها و زن‌ها جداگانه در مجالس ختم قرآن شركت مي‌كنند.
 
شب‌هاى ماه رمضان واقعاً شب‌هاى عبادت و نيايش است. انسان احساس مي‌كند كه جز توسل به درگاه الهى و ستايش ذات پروردگار راه ديگرى ندارد و آن علاقه و كشش قلبى و عواطف انسانى و روحانى ايجاب مي‌كند كه انسان به سوى مجالس مذهبى و زيارت حضرت رضا عليه‏‌السلام و استفاده از مجالس و محافل مذهبى رهسپار شود و از بركات و فضائل و روحانيت اين مجالس بهره‏‌مند شود.

در اين مجالس كه يك ساعت بعد از افطار تا نيمه شب برگزار مي‌شود ابتداء دو ساعت مراسم تلاوت قرآن مجيد و تفسير آن است و سپس مراسم روضه‏ خوانى، وعظ و خطابه توسط وعاظ درباره زندگانى ائمه اطهار و درباره مسائل مذهبى برگزار مي‌شود و از مستمعين و حضّار و مدعوين با چاى، ميوه، زولبيا و باميه پذيرايى مي‌شود. حدود نيمه شب مجلس تمام مي‌شود.
 
ايام شهادت حضرت على عليه‏‌السلام مصادف با روزهاى نوزدهم، بيستم و بيست و يكم ماه مبارك رمضان است. در اين ايام مسلمانان و دوستداران مولاى متقيان در ماتم و حزن و اندوه فرو مي‌روند و همه جا يكپارچه سياهپوش مي‌شود.

كسب و كار و بازار يكسره تعطيل، و تعزيه و عزادارى در همه جا برپا مي‌گردد. اين ايام با شب‌هاى قدر مصادف است و شيعيان شب هنگام تا سحر به دعا و نيايش پروردگار مشغول مي‌باشند و در تمام مساجد و تكايا در سوگ امام، نوحه‏‌خوانى و سينه‏‌زنى بر پاست.
 
در مشهد روزهاى نوزدهم و بيست و يكم هيئت‌هاى مذهبى در حال سينه زدن و زنجير زدن به حرم مطهر حضرت رضا عليه‏‌السلام مشرف مي‌شوند و پس از عزادارى در حرم به حسينيه‏‌ها و تكيه‏‌هاى خود برمي‌‏گردند.

در ديگر شهرهاى استان خراسان نيز دسته‏‌هاى سينه‏‌زنى و زنجيرزنى در خيابان‌ها راه افتاده و به عزادارى مي‌پردازند.
 
شب‌هاى نوزدهم، بيست‏ و يكم و بيست و سوم ماه مبارك رمضان، شب‌هاى احيا شيعيان تا سحر به عبادت و خواندن قرآن و دعا مشغول مي‌شوند.

بسيارى از مردم در مساجد و برخى هم در خانه اعمال و مراسم احيا را بجا مي‌آورند.
 
روز بيست و هفتم ماه رمضان را كه مصادف با كشته شدن ابن‏ ملجم مي‌باشد، مردم جشن مي‌گيرند و شادى مي‌كنند. در اين شب بازار انواع خوراكي‌ها از جمله كله‏‌پاچه رونق بسيار دارد.
 
در قديم در شهرستان بجنورد اعضاى هر خانواده شب بيست و هفتم دور هم جمع مي‌‏شدند و زنان لباس گلى مي‌پوشيدند و جشن مي‌گرفتند و براى افطار كله‏‌پاچه بار مي‌گذاشتند.

هنگام خوردن كله پاچه هر يك از اعضاى خانواده چاقويى در دست مي‌گرفت و به كله گوسفند حمله مي‌بُرد تا از كله گوسفند جز استخوان چيزى باقى نمي‌ماند./ز

Authors: باشگاه خبرنگاران